Ga het gesprek aan!

Je herkent dit vast ook. Tijdens overleg, met collega’s, de angst voor gedoe, voor een andere mening. Je voelt dat er een meningsverschil dreigt te ontstaan, maar dat wordt niet uitgesproken. Gelukkig! Of niet? Achteraf hoor je dan; ‘ik begin daar niet aan, het is niet mijn verantwoordelijkheid of ik weet niet hoe we zoiets goed kunnen bespreken’. De hete aardappel is vermeden, het heikele punt wordt niet genoemd.

Op feestjes, bijeenkomsten privé is het soms nog sterker; laten we het vooral gezellig houden, ieder in zijn eigen bubbel, en pratend over de dingen die wél kunnen. Of bij familie; er wordt niet meer over bepaalde onderwerpen (politiek) gesproken waardoor de tweedeling wordt versterkt en het boven tafel ‘gezellig’ blijft. Dat was zeker zo tijdens de Covid periode. Als we dat gesprek wel waren aangegaan, bijvoorbeeld met jongeren, waren een aantal consequenties nu misschien minder groot geweest.

Wij houden een pleidooi om het gesprek toch aan te gaan, zeker op het werk. Want als je elkaar nodig hebt om samen te werken en verder wilt komen kun je niet ieder onderwerp vermijden wat misschien schuurt en wil je dingen liefst boven tafel om samen te kunnen excelleren. Een handvol tips:

1. Mindset.

Misschien wel het allerbelangrijkste voordat je een lastig onderwerp gaat bespreken is om je eigen mindset te checken. Hoe zit ik erbij? Wat wil ik bereiken? Wil ik echt de samenwerking versterken, er samen uitkomen? Heb ik er iets voor over?

Open luisteren en geven en nemen zijn dan essentieel en dus zul je zelf ook daartoe in staat moeten zijn. Dat lukt niet als je blijft denken dat jouw denkwijze of oplossing de enige juiste is, of als je oordelen hebt over de ander. Als je vindt dat jij jezelf moet kunnen zijn, maar moeite hebt met ‘hetzelf’ van de ander.

De beste omschrijving van de mindset waarmee je het gesprek aan kunt gaan is open, eerlijk en nieuwsgierig (OEN). Soms heb je dan nog iets te doen voordat je start.

2. Vragen stellen.

Wat is het verrassend als naar jouw visie, mening of oplossing gevraagd wordt. Als je merkt dat iemand nieuwsgierig is naar wat je denkt. Dat geeft al een opening voor een mooi gesprek. Echte, oprechte vragen stellen aan elkaar maakt het gesprek open. Het laat zien dat je interesse hebt en nieuwsgierig bent. Dan is het gesprek wederkerig, het geeft beiden de mogelijkheid om de eigen overwegingen en oplossing én die van anderen tegelijkertijd te onderzoeken. Het helpt als het echte en open vragen zijn, en geen opmerkingen, of meningen die in vraagvorm zijn gegoten.

3. Verdraagzaamheid.

Misschien een beetje een ouderwets woord, we horen het niet meer zoveel. Maar wel relevant in dit gesprek. Net zoals die nieuwsgierige mindset, een houding die je aan kunt nemen in een gesprek. Waarbij je jezelf afvraagt; kan ik wel verdraagzaam zijn? Kan ik het aan als iemand vanuit andere normen en waarden het gesprek aanvliegt? Misschien kan ik die normen en waarden niet zomaar accepteren, maar wel verdragen? En hoever kan ik gaan met het accepteren van de behoeftes van anderen en verdragen dat ze op een andere manier omgaan met bijv. werk-privé, of met deadlines, of verantwoordelijkheid. Als je een deel van de verschillen tussen jullie kunt verdragen, ontdek je mogelijk veel meer overeenkomsten, waar je elkaar wél in kunt vinden.

4. Veerkracht

Investeer in veerkracht. In het kader van gesprekken betekent dat, dat het best even mag schuren, dat het een teken van vertrouwen is als je kunt botsen met elkaar, en dat je vervolgens weer samen verder gaat. Dat je eigenlijk weer terugveert, samen, na een stevig gesprek. Soms na een nachtje slapen, of een wandeling in de natuur. Dat het niet erg is als het even oncomfortabel voelt tussen jullie en je beiden de veerkracht hebt om na een moeilijk gesprek niet de put in te zakken, maar weer verder te gaan. Veerkracht betekent dat je vertrouwt op jezelf en de ander en op zoek gaat naar gezamenlijkheid en het hogere doel. Misschien heb je een andere oplossing voor een probleem, maar merk je als je doorvraagt dat jullie wel voor hetzelfde gaan. Dan kun je de creativiteit benutten om tot gezamenlijke oplossingen te komen en wordt het werken aan het hogere doel belangrijker dan een mogelijk lastig gesprek.

5. Verantwoordelijkheid

Tsja, dan zijn we terug bij het begin van deze blog; als iedereen duikt en het niet als zijn verantwoordelijkheid ziet om het lastige gesprek aan te gaan, dan komen we steeds meer in een samenleving, die geen samen-leving meer is, maar meer een soort overleving wordt. Niet samen, maar “Ieder voor zich en de baas voor ons allen.” Dat is niet wat wij voor ogen hebben. Ieder in een team, organisatie, heeft een verantwoordelijkheid voor het creëren van een fijne werkplek waar je samen verder komt, waar je samen waarde toevoegt. Daarbij hoort ook de verantwoordelijkheid om af en toe een lastig gesprek te voeren. Of de verantwoordelijkheid om uit je eigen bubbel (lees mening) te stappen en je te verdiepen in de ander. Je zou nog verrast kunnen worden. Als we de verantwoordelijkheid nemen om ons te laten verrassen door de perspectieven van iemand anders creëren we een mooie werkomgeving. Het wordt dan een echte samen-leving en er ontstaat groei in de organisatie!

Het bovenstaande is geen pleidooi om voortdurend het gesprek aan te gaan. Niet alle onderwerpen zijn hiervoor geschikt. Soms moet er gewoon een besluit worden genomen en is het de taak van de leidinggevende om te zorgen dat dit gebeurt.

Er kunnen situaties zijn waarin je je niet veilig voelt om het gesprek aan te gaan, dat je bang bent voor represailles, of uitsluiting. Dan is de psychologische veiligheid niet op orde en zou hier eerst in geïnvesteerd moeten worden. De rol van de leider is ook om te zorgen voor de psychologische veiligheid en het stellen van grenzen.

De huidige tijdgeest is best een spannende. We kennen allemaal de voorbeelden waarin iemand zich uitspreekt en aangevallen wordt, mentaal of fysiek, soms met grote gevolgen. Juist daarom is het belangrijk om te blijven investeren in het in gesprek gaan en in gesprek blijven.

Wij gaan daarover graag met jou in gesprek. Kunnen we samen het tij keren? Als je ideeën hebt of een keer samen met ons van gedachten wilt wisselen, neem dan contact op.

Ons plan is om onze kennis en ervaring op dit vlak te delen in een inspiratiemiddag, in kleine groepen waarin we aan de slag gaan met tips om alle stemmen te horen, vragen te stellen en te werken aan het vergroten van de psychologische veiligheid.